Samenstelling: Esther Tak
PRATEN OVER BOEKEN
Indische Literaire Salon Nijmegen met de auteurs Renate Heru Utomo (Theebladen van smaragd; Een kopje vol geschiedenis) en Frank Vermeulen (Masdoelhak en Adriana; Een geschiedenis van de Indonesiëoorlog 1945-1950). De moord in 1948 op de rechterhand van de eerste vice-president van Indonesië door Nederlandse militairen moest in de doofpot. Dat lukte maar ten dele. Frank Vermeulen (NRC) deed onderzoek. De Chinees-Indonesische Renate Heru Utomo volgde het spoor van de thee en haar familie uit China, via Indonesië naar Nederland; op het eerste gezicht een romantisch verhaal, maar er zitten rafelranden aan. Peter van Riel is gastheer en interviewer. Locatie: Oud Burgeren Gasthuis (OBG), Prof. Cornelissenstraat 2, Nijmegen. Zo 25 okt, 13.30u, entree: € 12,50, inclusief consumptie (graag gepast), OBG-kortingspas € 10,00. Aanmelden op indischesalon@gmail.com kan tot 20 oktober.
THEATER
Soekarno. Voorstelling van Bo Tarenskeen i.s.m. Het Nationale Theater. Samen met Esther Scheldwacht speelt Bo Tarenskeen de jonge en de oude Soekarno, tegen de achtergrond van de Japanse bezetting, de onafhankelijkheidsverklaring, de Bersiap, de koloniale oorlog en de staatsgreep die een einde maakt aan zijn presidentschap. Div. theaters, 22 sep t/m 7 nov. Meer info & speellijst op botarenskeen.nl en bij het Nationale Theater.
Kelapa Muda. Muzikale voorstelling door drie theatermakers van Molukse afkomst: Joenoes Polnaija, Tara Hetharia en Jefta Tanate. Zij duiken in hun persoonlijke familiegeschiedenissen en laten samen de rijkdom en worsteling zien van 75 jaar Molukse geschiedenis in Nederland. Div. theaters, 25 sep t/m 20 dec. Speellijst: kelapa-muda.
Mata Hari Returns. Muziektheatervoorstelling over Mata Hari en haar dochter Nonnie. Ze hebben elkaar bij leven nauwelijks gezien en nu na de dood komen zij tot elkaar. Concept/tekst: Melissa Knollenburg, spel: Kyra Bououargane & Ezra Koppejan. Div. theaters, 8 okt t/m 10 dec. Speellijst: Mata Hari Returns.
The New Diamonds; The Story of the Blue Diamonds Part 2. In 2023 werden Ruud en Riem de Wolff geëerd met een succesvol eerbetoon in De Doelen in Rotterdam. Nu dan een vervolg door Steffen de Wolff en Patrick Drabe in het Haagse theater De Regentes met bekend èn nieuw materiaal. Te zien 13 mrt 2027. Zie De Regentes.
TENTOONSTELLINGEN
Kho Liang Ie; Mid Century Modernist. Overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam van ontwerpen van de in 1927 in Magelang geboren Kho Liang Ie. In 1949 verhuist hij naar Nederland waar hij interieurarchitectuur gaat studeren aan de voorloper van de Rietveld Academie. Kho Liang Ie gaat in de jaren 60 voor verschillende gerenommeerde bedrijven werken, waaronder Bruynzeel, Mosa en voor de meubelproducenten CAR en Artifort. Zijn grootste bekendheid verwierf hij door zijn ontwerpen voor Schiphol. T/m 18 okt. Informatie: info@stedelijk.nl, Kho Liang Ie.
Identiteit in kleur; Vlisco – Waxprints en mode in Afrika. Met deze tentoonstelling laat Museum Bussemakerhuis in Borne zien hoe waxprints uitgroeiden tot een krachtige modecode met internationale uitstraling. Waxprints worden herkend als typisch Afrikaans, maar de druktechniek is geïnspireerd op de Indonesische batiktraditie en in de 19e eeuw door Europese fabrikanten machinaal doorontwikkeld. Uiteindelijk vonden deze stoffen hun grootste waardering in West-Afrika, waar de levendige patronen en karakteristieke uitstraling uitgroeiden tot een visuele taal van status, smaak en persoonlijkheid. T/m 21 mrt 2027. Meer info: Identiteit in kleur.
Darwin in Paradise Camp. Kunstenaar Yuki Kihara onderzoekt in deze expo in het Wereldmuseum Leiden hoe koloniale kunst en wetenschap onze ideeën over natuur, cultuur en identiteit hebben gevormd. Kihara plaatst deze verhalen in een nieuw licht door ze te bekijken vanuit een inheems en queer perspectief. T/m 3 jan 2027. Meer info: Darwin in Paradise Camp.
Sapa punja?. Expositie van Wereldlab Nijmegen en Stichting Hubungan over Molukse familieverhalen verborgen in fotoalbums, in dozen op zolder en in museumdepots, waar objecten liggen die herinneren aan een gedeelde geschiedenis. 3 sep t/m nov. sapa-punja.
Toko Limburg; Indische en Molukse eetcultuur in beweging. In samenwerking met Riboet Verhalenkunst ontwikkelde tentoonstelling in het Limburgs Museum (Venlo) waarin eten, identiteit en verhalen centraal staan. Aan de hand van persoonlijke videoportretten, kunstwerken, historische objecten en familiekookschriften wordt de rijkdom en veelzijdigheid van de Indische en Molukse eetcultuur getoond. Een aanvullend interactief programma voor jong en oud brengt kennis en ervaringen op verrassende manieren naderbij. T/m 3 januari 2027. Toko Limburg.
‘Omdat we geleefd hebben en nog steeds bestaan’; Literaire perspectieven op de Indonesische onafhankelijkheid. Op 17 augustus 2025 was het 80 jaar geleden dat Indonesië de onafhankelijkheid uitriep. Pas vier jaar later werd die door Nederland erkend. Deze gebeurtenissen vonden hun weerslag in de literatuur, en de literatuur droeg op haar beurt bij aan de vorming van een Indonesische, Indische en Nederlandse identiteit. De tentoonstelling in het Literatuurmuseum in Den Haag schijnt licht op uiteenlopende perspectieven op de dekolonisatie van Indonesië. Ook is er aandacht voor verhalen en archiefmateriaal van de eerste, tweede en derde generatie schrijvers van wie de levensgeschiedenissen raken aan de (de)kolonisatie. T/m 30 okt 2026. ‘Omdat we geleefd hebben en nog steeds bestaan’.
Kinderen van de Onafhankelijkheid. Op 25 november 2025 viert Suriname vijftig jaar onafhankelijkheid. Een week na die historische dag in 1975 kregen leerlingen van verschillende Surinaamse basisscholen van het kindertijdschrift Samsam het verzoek om een opstel of tekening te maken over de onafhankelijkheid of andere thema’s rond Suriname en Nederland. Hun bijdragen vormen de basis van de tentoonstelling in het Museon in Den Haag. Samen met een aantal van deze makers van toen wordt teruggeblikt op de afgelopen vijftig jaar. T/m 30 okt 2026. Kinderen van de Onafhankelijkheid.
Tijd voor Papoea. De tentoonstelling in het Wereldmuseum Leiden zet Papoea-kunst centraal en roept op om deze te begrijpen in haar volledige context, met respect voor de Inheemse leefwerelden en hun toekomst. Te zien t/m 3 jan 2027. Tijd voor Papoea.
Maria Austria was hier; In Schattenberg, voorheen kamp Westerbork. In april 1952 bezocht de Joodse fotograaf Maria Austria (1915-1975) Schattenberg om het Molukse orkest te fotograferen. In de barakken waar nu de Molukkers woonden, hadden haar zus, moeder en broer in de Tweede Wereldoorlog gevangen gezeten. In deze expositie in Herinneringscentrum Kamp Westerbork worden foto’s uit haar werk gepresenteerd: de Schattenbergfoto’s, foto’s uit de Tweede Wereldoorlog en zijn nasleep, en muziek- en theaterfoto’s. Daarnaast wordt via twee projecties de geschiedenis van twee families verteld: de Joodse familie Oestreicher en de Molukse familie Wairata. T/m 2 jan 2027. Maria Austria was hier.
Schaduwen op de Atlantische Oceaan. Deze semi-permanente opstelling in het Amsterdamse Scheepvaartmuseum laat zien hoe de geschiedenis van de scheepvaart onlosmakelijk verbonden is met koloniaal geweld en het slavernijverleden. Scheepvaartmuseum.
Kruispunt Rotterdam. In de semi-permanente opstelling plaatst het Wereldmuseum Rotterdam zijn collectie in een hedendaagse context met nieuwe werken van artiesten, kunstenaars en Rotterdammers die zich lieten inspireren door de collectie van het museum. Met o.a. Asmat-kunst, het Turkse schaduwspel Karagöz en werk van Hatutamelen, die gespecialiseerd is in Moluks houtsnijwerk, linoleumdruk, schilder- en videokunst. Nu te zien. Kruispunt Rotterdam.
The Family of Migrants. Indringende tentoonstelling van documentairefoto’s in Fenix, Rotterdam. De gefotografeerde mensen zijn allemaal onderweg: ze willen betere kansen, avontuur of veiligheid, een nieuw begin. De foto’s vertellen verhalen van afscheid, verdriet, liefde, familie en hoop. The Family of Migrants.
DIVERSEN
Mama’ku. Documentaire van Sven Peetoom (Tussen wal en schip) over danseres en choreografe Cheroney Pelupessy (Keturunan), die voor het eerst samen met haar moeder de reis maakt naar Indonesië. Ze beginnen in Jakarta, de plek waar Cheroney’s moeder opgroeide, maar altijd angstvallig stil over bleef. Op Saparua zoeken ze naar het familiehuis van Cheroneys voorouders. De film ging 4 juni 2026 in meer dan twintig Nederlandse bioscopen draaien, samen met voorfilm Sudah. Won 2 oktober 2026 een Gouden Kalf van het Publiek voor de documentaire met de meeste bezoekers in het afgelopen jaar! Info & speellijst: Mama’ku.
changeMakers. Online onderzoekstentoonstelling door het dansMuseum waarin de vraag centraal staat hoe dansmakers in Nederland met roots in Indonesië en het voormalige Nederlands-Indië hun (multi)culturele achtergrond in hun werk verweven. De dansmakers zijn Cheroney Pelupessy, Ciro Goudsmit, LeineRoebana (Andrea Leine en Harijono Roebana), Lisette Ros en Nita Liem. Gedurende de tentoonstelling delen de makers fragmenten uit hun creatieve processen. T/m 30 okt 2026. Te zien via: changeMakers.
Afbeelding bovenaan: Esther Scheldwacht als Soekarno, foto Anne van Zantwijk
Correcties, aanvullingen, tips graag naar redactie@indisch-anders.nl.